Weerstand in tijden van crisis

Blog

Door Lilu Brüning

Zondag 15 maart werd het besluit van de Nederlandse overheid bekendgemaakt: openbare ruimtes werden verzocht te sluiten en social distancing deed zijn intrede. Dit besluit hield in dat ook alle coffeeshops in ons land dicht moesten, met als gevolg dat men zich halsoverkop naar de dichtstbijzijnde cannabistro begaf om zich nog even snel te kunnen bevoorraden. De filmpjes, waarin tientallen mensen alles behalve 1.5 meter afstand van elkaar hielden, toonden aan dat er nog weinig gehoor werd gegeven aan het concept van social distancing. Al die mensen in de rijen bij de coffeeshops ervaarden duidelijk enige mate van reactieve weerstand.

Reactiviteit in tijden van crisis

Reactieve weerstand komt voort uit de behoefte van de mens om autonoom te zijn en vrijheid te hebben in keuzes. Als mensen het gevoel hebben dat iemand anders voor hen bepaalt wat ze moeten doen, dan doen ze vaak precies het omgekeerde van wat jij ze vertelt. En dat is nou precies wat we allemaal zagen gebeuren.
Ook ik merkte dat ik het moeilijk vond dat de overheid voor mij had besloten dat ik voorlopig mijn behoefte aan sociaal contact niet kon vervullen. ‘Ik bepaal zelf wel of ik op 1.5 meter afstand van iemand ga staan.’ Bovendien waren de bossen, stranden en andere toegankelijke openbare ruimtes stampvol in het weekend. Reactief, dat zeker, maar niet heel wonderbaarlijk: we horen ‘Blijf binnen!’, en de zon komt naar buiten. Hoewel een zonnetje natuurlijk uitnodigt om lekker naar buiten te gaan en het dus best lastig is om binnen te blijven, betwijfel ik of een regenachtige quarantaineperiode aangenamer was geweest.

Ach, het komt wel goed

Ondanks de noodzakelijke maatregelen zijn er nog steeds mensen van mening dat ‘het allemaal niet zo ernstig is’. Ik kan wel begrijpen dat men sceptisch is; tot voor kort hoorde ik zelf tot deze groep. Ik ben jong en fit dus dat virus kan ik wel aan, toch? Een bericht op Facebook van een jonge vrouwelijke arts uit Nijmegen deed mij echter van mening veranderen. Dus nu loop ook ik tijdens de wandelingen of hardloopsessies met een boogje om mijn medemens heen. We moeten het immers met zijn allen doen. De oproep van alle zorgverleners in Nederland is niet voor niets: ‘Wij blijven hier binnen voor jullie. Blijven jullie binnen voor ons?’

Ja, maar

Zoals Mark Rutte maandagavond in de persconferentie zei, doen al heel veel mensen zichzelf en elkaar een plezier en houden ze afstand van elkaar. Er is echter ook een groep mensen die zijn gedrag niet verandert, tegen beter weten in. Dit getuigt van inertie. Zoals we al in een eerdere blog schreven, heeft dat type weerstand met een aantal dingen te maken, waaronder persoonlijke relevantie. Mensen die weten dat ze moeten veranderen, maar dit niet doen, geloven bijvoorbeeld dat afstand van anderen houden hen niks oplevert. Hun gedachte is ‘Ja, maar ik raak waarschijnlijk toch wel besmet.’ Hoe zorgen we ervoor dat ook deze mensen hun gedrag veranderen ten behoeve van het welzijn van het hele land?

Vanuit het perspectief van gedragsveranderaar zien we dus veel interessante vraagstukken voortkomen uit deze crisis. Maar ook zien we graag de positieve dingen: de hele wereld gaat samen deze strijd aan en saamhorigheid is zelden zo zichtbaar geweest. Niemand staat er meer alleen voor, we doen dit samen. Heb jij dit ook gemerkt? Laat ons weten welke mooie voorbeelden je hebt. Zo zetten we ook nog eens een positieve sociale norm ;)

Aanmelden nieuwsbrief