Door onze stagiaire Caroline van Ooij.

Afbeeldingsresultaat voor voetbalhooligans

Je kon er niet om heen, maar mocht je het gemist hebben: Voetbalclub Feyenoord is afgelopen zondag kampioen geworden. Voor het eerst sinds 1999 dus de vreugde onder de Feyenoordfans kan niet op. Hoe blij ze afgelopen zondag waren, zo verdrietig waren ze nog de zondag ervoor. Toen verloor Feyenoord namelijk tegen alle verwachtingen in van Excelsior. Dit maakte de sfeer onder de Rotterdammers niet beter. In het nieuws was te zien hoe voetbalhooligans het centrum van Rotterdam onveilig maakten. Geweld tegen de ME, vandalisme en vuurwerk, het kwam allemaal voorbij. Hoe kan het toch dat mensen tot zulke vernielingen in staat zijn door een voetbalwedstrijd? Nee, het zijn echt niet allemaal agressieve, asociale mensen met een te hoog testosterongehalte, dat zijn er hooguit een paar. Maar hoe valt het dan wel te verklaren? Dat is precies wat ik je in dit artikel ga vertellen!

Mensen zijn na-apers

Mensen doen na wat ze zien dat andere mensen doen. In de psychologie wordt dit ook wel conformiteit genoemd. Er zijn twee verschillende oorzaken voor conformiteit, de eerste wordt de informationele invloed genoemd en de tweede wordt normatieve invloed genoemd. Informatieve invloed baseert zich op de behoefte van mensen om het juiste te doen. Dit betekent dat wanneer mensen een situatie niet helemaal begrijpen, ze graag meer informatie willen om de situatie wel te begrijpen. Dit doen ze door te kijken hoe anderen met de situatie omgaan. Wanneer bijvoorbeeld je favoriete voetbalclub een wedstrijd heeft verloren, ben je misschien wel heel erg teleurgesteld. Als je ziet dat anderen hiermee omgaan door gewelddadig en agressief te zijn, dan ga je zelf hieraan meedoen: blijkbaar is dit een manier om met het verlies om te gaan. De tweede, normatieve invloed baseert zich op de behoefte om leuk gevonden te worden. Wanneer je vrienden stenen gaan gooien naar de ME zal je geneigd zijn om dit ook te doen, je wilt er namelijk bij horen.

Het gevaar van grote groepen

Als je je als individu in een grote groep bevindt ervaar je vaak een verminderd gevoel van persoonlijke identiteit en een verlaagd zelfbewustzijn. Deze staat wordt ook wel deïndividuatie genoemd. Deïndividuatie vergroot de kans op impulsieve (agressieve) acties, je verantwoordelijkheidsgevoel is namelijk lager. Je stelt jezelf dus minder aansprakelijk voor de dingen die je doet. Deïndividuatie wordt waarschijnlijker naarmate het niveau van anonimiteit en de arousal van een groep toeneemt. Bij voetbalwedstrijden is het zeer waarschijnlijk dat het arousal niveau hoog is. Voor de wedstrijd is er namelijk spanning wie gaat winnen en na afloop is er ontlading doordat jouw club gewonnen of juist verloren heeft. Daarnaast zijn er vaak ook grote groepen aanwezig, waardoor de anonimiteit groot is en je verantwoordelijkheidsgevoel juist laag. Hierdoor zullen voetbalfans eerder geneigd zijn tot agressief gedrag.

Een fenomeen dat hierbij aansluit is groepspolarisatie. Dit is de neiging van groepsdiscussies om meer extreme beslissingen te maken dan een individu op zichzelf zou maken. Ook dit geeft een verklaring voor voetbalgeweld. Bij voetbalwedstrijden zijn altijd twee groepen aanwezig, namelijk de fans van de clubs die tegen elkaar spelen. Deze groepen hebben waarschijnlijk een negatieve en vijandige houding ten opzichte van elkaar, omdat ze allebei vinden dan hun club beter is en moet winnen. Door groepspolarisatie wordt deze houding uitvergroot. Hierdoor nemen de groepen een extremere houding aan en nemen meer risico’s waardoor de kans groter is dat ze gewelddadig worden.

We doen wat van ons verwacht wordt

Tenslotte is er nog een laatste factor die een rol speelt bij voetbalgeweld, namelijk het nieuws. Op het journaal en in de krant is vaak te lezen hoe voetbalhooligans tekeer zijn gegaan na afloop van een wedstrijd. Hierdoor ontstaat een bepaald stereotype, namelijk dat voetbalfans gewelddadig zijn. Het is bekend dat stereotypen zogenaamde self-fulfilling prophecies creëren. Dit zijn ideeën over hoe een persoon gaat handelen waardoor het waarschijnlijker wordt dat de persoon daadwerkelijk zo gaat handelen. Doordat men het stereotype heeft dat voetbalfans agressief zijn zullen ze zich ook daadwerkelijk eerder agressief gaan gedragen. Dit zou onder andere kunnen komen doordat politieagenten verwachten dat bepaalde fans agressief gaan worden, waardoor ze geneigd zijn een negatieve houding aan te nemen, wat vervolgens weer agressie uitlokt bij deze fans.

Kortom, er zijn meerdere factoren die ervoor zorgen dat iemand zich agressief gedraagt. Je hoeft echt niet de kwaadste bedoelingen te hebben om tot geweld en vandalisme in staat te zijn. Zou het dan een goed idee zijn om voetbalhooligans niet meer op te pakken ‘want dat je je zo gedraagt komt door je omgeving’? Zulke uitspraken zijn interessant voor een nieuwe discussie. Wat deze voorbeelden in ieder geval laten zien is dat je omgeving een belangrijke voorspeller is voor het gedrag dat je uiteindelijk vertoont.