Geschreven door: Mirjam van Huizen

Klimaatverandering is altijd al een hot item geweest. Al jaren zegt men: “het is 5 voor 12, de ijskappen smelten, de zeespiegel stijgt, de verwoestijning wordt groter, soorten sterven uit”. Ook zorgt het onderwerp voor veel verdeling in de wereld. Er zijn inmiddels mensen voor en tegen klimaat, waarbij ik nog steeds niet snap hoe je hier voor of tegen kan zijn. Maar dat is een ander verhaal.

Elke keer als er weer een nieuwsartikel of bericht voorbij komt over ‘dat we nu écht actie moeten ondernemen’ of dat er weer één of ander doemscenario wordt geschetst, gaan mijn nekharen overeind staan. En niet alleen die van mij, maar van veel mensen. Niemand wil namelijk horen dat je niet meer mag vliegen, je minder vlees moet eten en je je auto weg moet doen. Wij vinden het vreselijk moeilijk om dit soort comfortabele gewoontes achterwege te laten en je wordt al bijna depressief als je aan de toekomst denkt.

 

Hoe krijg je mensen mee?

Fran Bambust wist het afgelopen vrijdag op de klimaatdag in Oostende mooi te schetsen. Om mensen mee te krijgen is het zo belangrijk om in te spelen op de beleving van mensen. Maak het mooi, laat het aansluiten op de belevingswereld van je doelgroep, zorg ervoor dat ze het gevoel hebben een keuze te hebben en maak van die beleving een waardevolle en positieve herinnering! Ze raken geïnteresseerd, gemotiveerd en het wordt hun eigen missie. En begin klein. Waan je niet in de illusie dat je gelijk de hele menigte mee krijgt en vraag ook niet gelijk een grote opoffering. Wanneer heb je zelf namelijk voor het laatst een keuze gemaakt voor de volgende eeuw? Zoiets doe je niet zomaar en daarom stellen we het liever uit. Door een kleine en concrete stap te nemen richting klimaatverandering ben je al een heel eind. Want mensen willen graag consequent zijn in hun gedrag.

Houd altijd in het achterhoofd dat je eerst alle barrières doorbreekt die spelen bij je doelgroep. De Noorse onderzoeker Per Espen Stoknes beschreef al eerder de vijf barrières die overwonnen moeten worden voordat mensen openstaan voor verandering wat betreft klimaat. De titel van zijn boek vind ik trouwens wel hilarisch en geeft gelijk een duidelijk statement aan: ‘’What we think about when we try not to think about climate change’’. Iets met een roze olifant en er niet aan mogen denken.

 

Associaties met klimaatverandering

Welke aspecten poppen direct op in onze hoofden als we denken aan klimaatverandering? Volgens Stoknes spelen de volgende weerstanden een rol: Distance, Doom, Dissonance, Denial en iDentity (zie onderstaande afbeelding).

Distance

De klimaatgevolgen liggen zo ver in de toekomst dat het nu niet belangrijk voelt. Het gevoel van urgentie is er niet. Vraag jezelf eens nou maar eens af wanneer jij voor het laatst een beslissing hebt gemaakt voor het volgende tijdperk.    

Doom

Mensen voelen zich machteloos. 80% van het klimaatnieuws wordt negatief geframed: het zogenoemde ‘catastrophic frame’. Maar 2% wordt geschreven in de vorm van kansen: ofwel ‘opportunity frame’. Waar leidt dit toe? Mensen worden passief en komen niet in actie.

Dissonance

Je voelt je niet comfortabel. Je vindt het namelijk zo fijn om lang te douchen, met de auto naar je werk te rijden en op vakantie te gaan met het vliegtuig. Dit oncomfortabele gevoel wil je opheffen. Dit kan op twee manieren: je past je gedrag aan OF je overtuiging. In dit geval is het aanpassen van je overtuiging toch wel een stuk makkelijker. Dit doe je door te zeggen dat jij niet het meeste bijdraagt, maar ‘china en de grote bedrijven’ de boosdoener zijn. Of überhaupt global warming in twijfel trekken.

Denial

Dit sluit aan bij het vorige punt. Mensen ontkennen dat ze iets kunnen bijdragen. En dan is het er ook niet.

iDentity

We zoeken naar informatie die bij onze identiteit past. De zogenoemde confirmation bias.  

 

Wees positief!

Bij deze wil ik graag een oproep doen aan iedereen die zich bezighoudt met klimaatverandering: zorg ervoor dat je mensen niet zo aan hun lot over laat met alle negatieve klimaatverhalen. Het woord ‘klimaatverandering’ zou overigens eigenlijk nooit meer gebruikt moeten worden. Bijna iedereen associeert het namelijk met iets negatiefs. In plaats daarvan kan je het hebben over de toekomst. Of: geef er een nieuwe, positieve naam aan! Hierdoor verdwijnt de negatieve associatie en dan wordt het interessant. Schets de mensen een mooie toekomst en neem ze mee aan de hand!